Mua máy về, cắm điện, bấm Quick Start rồi chạy đều 6 km/h trong 30 phút. Đó là cách mà phần đông người dùng máy chạy bộ tại nhà đang tập, dù chiếc máy của họ có sẵn 12, 24 hay thậm chí 36 bài tập trong bộ nhớ. Một chiếc máy chạy bộ có chương trình tập luyện được thiết kế để tự đổi tốc độ và độ dốc theo kịch bản, nên bạn chỉ cần chọn đúng bài và giữ nhịp chân. Vấn đề nằm ở chỗ ít ai biết mỗi bài làm gì. Bài viết này đi thẳng vào từng loại chương trình, cách dùng chúng cho mục tiêu giảm mỡ hay tăng sức bền, và những điểm cần soi khi chọn máy.
Mục lục
Chương trình tập luyện trên máy chạy bộ thực chất hoạt động thế nào
Bên trong bảng điều khiển là một chuỗi phân đoạn, thường chia thành 10 đến 20 khoảng thời gian bằng nhau. Mỗi khoảng được gán sẵn một mức tốc độ và một mức độ dốc, ví dụ phân đoạn 3 chạy 7 km/h ở dốc 4%, phân đoạn 4 tăng lên 8 km/h ở dốc 6%. Khi bạn đặt tổng thời gian 30 phút, máy chia đều ra, mỗi đoạn khoảng 1 phút 30 giây. Bạn không cần đụng tay vào nút nào. Cách vận hành này giải quyết đúng cái khó của người tập một mình: tự ép mình tăng cường độ đúng lúc. Theo những gì mình quan sát ở khách hàng tập tại nhà, người chạy theo bài cài sẵn thường duy trì được lâu hơn người chạy tự do, đơn giản vì buổi tập có điểm đầu, điểm giữa và điểm kết rõ ràng.
1. Chương trình cài sẵn (Preset)
Đây là nhóm chiếm số lượng lớn nhất trên màn hình, đánh số P1, P2 đến P12 hoặc P36 tùy máy. Nhà sản xuất thiết kế chúng theo dạng biểu đồ, có bài lên dốc dần, có bài nhấp nhô như đường đồi, có bài xen kẽ nhanh chậm. Mỗi bài thường có thêm 3 đến 5 cấp độ khó để bạn tăng dần theo tuần. Nhược điểm thì khá rõ: nhiều máy giá rẻ đặt tên bài chung chung kiểu P1, P2 mà không ghi mục đích, nên bạn phải mở sách hướng dẫn để biết biểu đồ từng bài.
2. Chương trình kiểm soát nhịp tim (HRC)
Ở chế độ này máy đọc nhịp tim qua cảm biến tay cầm hoặc đai đeo ngực, rồi tự giảm tốc khi tim đập quá ngưỡng và tăng tốc khi tim xuống thấp. Ngưỡng mục tiêu thường tính theo công thức nhịp tim tối đa bằng 220 trừ tuổi. Một người 40 tuổi có mức tối đa khoảng 180 nhịp/phút, vùng 60 đến 70% tương ứng 108 đến 126 nhịp/phút là vùng tập nhẹ, phù hợp đốt mỡ kéo dài. Cảm biến tay cầm cho số liệu kém ổn định khi bạn vung tay chạy, vậy nên muốn dùng HRC nghiêm túc thì nên chọn máy hỗ trợ kết nối đai đo ngực.
3. Chương trình tự tạo (User)
Có máy cho lưu 2 đến 4 hồ sơ người dùng. Bạn tự nhập tốc độ và độ dốc cho từng đoạn, máy ghi nhớ để lần sau bấm một nút là chạy lại. Gia đình có hai người tập với thể lực khác nhau sẽ thấy tính năng này đáng tiền hơn cả 36 bài cài sẵn.
Các bài tập cài sẵn phổ biến và nên dùng vào lúc nào
Tên gọi giữa các hãng có khác nhau đôi chút, nhưng chương trình tập luyện trên máy chạy bộ hầu như xoay quanh vài dạng cơ bản sau:
- Bài leo dốc (Hill): độ dốc tăng dần lên khoảng 8 đến 12% rồi giảm, tốc độ giữ vừa phải. Hợp với người muốn đốt calo mà không phải chạy nhanh, đi bộ dốc 10% ở 5 km/h có thể nặng hơn chạy phẳng 8 km/h.
- Bài ngắt quãng (Interval): xen kẽ đoạn nhanh 30 đến 60 giây với đoạn chậm 60 đến 90 giây. Dành cho người đã chạy liên tục được 20 phút trở lên.
- Bài đốt mỡ (Fat Burn): cường độ trung bình, kéo dài, ít biến động. Thích hợp người thừa cân hoặc mới tập lại sau thời gian nghỉ.
- Bài sức bền (Endurance/Cardio): tốc độ cao hơn, duy trì lâu ở mức tim 70 đến 80% tối đa, dùng cho người chuẩn bị chạy giải 5 km hay 10 km.
- Bài kiểm tra thể lực (Fitness Test): máy tăng dần cường độ rồi chấm điểm theo nhịp tim hồi phục, nên chạy lại mỗi 4 tuần để so sánh tiến bộ.
Hơi ngạc nhiên là bài Hill lại hay bị bỏ qua nhất. Phần lớn người tập nghĩ phải chạy nhanh mới giảm cân, trong khi đi bộ dốc ít gây áp lực lên đầu gối hơn và người trên 50 tuổi tập được hằng ngày.
Máy chạy bộ nhiều chương trình tập luyện có thật sự tốt hơn?
Con số 36 bài nghe hấp dẫn khi đọc thông số. Thực tế thì khác. Một người tập đều đặn 4 buổi mỗi tuần thường chỉ xoay vòng 3 đến 5 bài quen thuộc, phần còn lại là biến thể nhỏ của nhau. Nên khi so hai máy, bạn đừng nhìn tổng số bài mà hãy hỏi: máy có đủ năm dạng ở mục 2 không, có HRC không, có lưu bài tự tạo không. Một máy 12 bài nhưng có độ dốc điện 0 đến 15% đáng giá hơn máy 36 bài mà độ dốc chỉ chỉnh tay 3 nấc, bởi phần lớn bài cài sẵn dựa vào thay đổi độ dốc để tạo cường độ. Máy dốc cơ thì các bài Hill gần như vô nghĩa.
Tiêu chí chọn máy chạy bộ có bài tập cài sẵn phù hợp
Trước khi xuống tiền, mình thường khuyên khách kiểm tra lần lượt các thông số dưới đây, vì chúng quyết định chương trình có chạy đúng như thiết kế hay không:
- Động cơ: máy gia đình nên có công suất liên tục từ 2 HP trở lên. Bài Interval bắt motor tăng giảm tốc liên tục mỗi 30 giây, motor yếu sẽ nóng và phản hồi chậm.
- Dải tốc độ: tối thiểu 1 đến 16 km/h. Người chạy giải nên chọn máy lên được 18 đến 20 km/h.
- Độ dốc điện: từ 0 đến 12% hoặc 15%, chỉnh trực tiếp trong lúc chạy.
- Bề mặt băng chạy: rộng khoảng 45 cm trở lên, dài từ 130 cm cho người cao trên 1m70 muốn chạy thay vì chỉ đi bộ.
- Đo nhịp tim: có cảm biến tay cầm, ưu tiên máy kết nối được đai đo ngực nếu dùng HRC.
- Màn hình: hiển thị biểu đồ bài tập, phân đoạn hiện tại và thời gian còn lại. Màn hình chỉ báo số tốc độ khiến bạn không biết sắp tới là đoạn lên dốc hay xuống.
Giá cũng chênh khá xa. Máy chạy bộ gia đình có chương trình cài sẵn trên thị trường thường dao động từ khoảng 10 đến 30 triệu đồng, còn dòng phòng gym thương mại có thể vượt 80 triệu đồng do motor AC chạy liên tục nhiều giờ. Nếu cần so sánh cụ thể từng mẫu, bạn có thể xem danh mục máy chạy bộ có chương trình tập luyện tại Titan Sport, nơi phân phối độc quyền thiết bị Impulse Fitness tại Việt Nam.
Lịch tập 4 tuần mẫu với bài tập cài sẵn
Người mới thường hỏi bắt đầu từ bài nào. Lịch dưới đây dành cho người chưa tập đều, mỗi buổi 25 đến 40 phút, 4 buổi mỗi tuần, có thể điều chỉnh theo thể trạng. Tuần 1 bạn dùng bài Fat Burn ở cấp độ thấp nhất, 25 phút, mục tiêu đơn giản là làm quen cảm giác máy tự thay đổi tốc độ mà không bị hụt chân. Sang tuần 2, thay 2 trong 4 buổi bằng bài Hill cấp 1, tăng lên 30 phút. Tuần 3 mới đưa Interval vào, chỉ 1 buổi, các buổi còn lại giữ Hill và Fat Burn ở cấp 2. Tuần 4 chạy bài Fitness Test vào buổi đầu tiên để lấy mốc, rồi tiếp tục 1 Interval, 2 Hill, 1 HRC ở vùng 60 đến 70% nhịp tim tối đa. Đừng nhảy cóc lên Interval ngay tuần đầu. Đau bắp chân và đầu gối sau 3 ngày là lý do phổ biến khiến người ta bỏ tập, mà nguyên nhân lại nằm ở chỗ chọn bài quá sức chứ không phải ở chiếc máy.
Những lỗi hay gặp khi dùng máy chạy bộ có chương trình tập luyện
Lỗi đầu tiên là bám chặt tay vịn suốt bài Hill. Khi tay đỡ trọng lượng cơ thể, lượng calo tiêu hao giảm đáng kể và con số trên màn hình không còn phản ánh đúng công sức bạn bỏ ra. Thứ hai, nhiều người bấm tăng tốc thủ công giữa chừng rồi quên, máy vẫn chạy tiếp các phân đoạn sau theo mức đã bị cộng thêm. Cũng có người dùng HRC nhưng đọc nhịp tim qua tay cầm trong lúc chạy nhanh, số nhảy lung tung từ 90 lên 160, máy tăng giảm tốc giật cục. Cách xử lý khá đơn giản: đi bộ dưới 6 km/h khi dùng cảm biến tay, còn chạy thì đeo đai ngực. Lỗi cuối là bỏ qua khởi động. Hầu hết bài cài sẵn đã có 2 đến 3 phút đầu chạy chậm, đừng bấm bỏ qua đoạn này.
Mua máy ở đâu để được hướng dẫn cài đặt chương trình
Máy về nhà mà không ai chỉ cách chọn bài thì 36 chương trình cũng chỉ nằm im trong bộ nhớ. Khi mua tại Titan Sport, đội kỹ thuật lắp đặt tận nơi và hướng dẫn trực tiếp cách chọn bài, cài hồ sơ người dùng, kết nối đai đo nhịp tim trên từng dòng máy Impulse. Bạn có thể ghé showroom chạy thử vài bài Hill và Interval trước khi quyết định, cảm giác chân trên băng chạy thật vẫn đáng tin hơn mọi bảng thông số. Liên hệ ngay Titan Sport để được tư vấn mẫu máy hợp với diện tích nhà và mục tiêu tập của bạn.











